Prawo pracy w dobie koronawirusa, czyli prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy

Pandemia koronawirusa zmieniła bardzo wiele dziedzin naszego życia. Wielu z nas musiało odnaleźć się w zupełnie nowej dla nas rzeczywistości pracowniczej. Warunki pracy w niejednym miejscu uległy ogromnym zmianom. Jakie są obowiązki i prawa pracownika i pracodawcy w dobie pandemii koronawirusa?

Czy pracodawca może polecić pracownikowi pracę zdalną?

Praca zdalna to forma wykonywania obowiązków pracowniczych, która podczas pandemii stała się niezwykle popularna i pomocna. Nie należy mylić jej z telepracą, o której jeszcze przed pandemią stanowiły przepisy Kodeksu pracy. Telepraca jest to regularne wykonywanie obowiązków pracowniczych w miejscu innym niż zakład pracy. W przypadku telepracy wykorzystuje się środki komunikacji elektronicznej. Wykonywanie obowiązków służbowych poza zakładem pracy ma tutaj charakter stały. Inaczej jest w przypadku pracy zdalnej, inaczej nazywanej angielskim określeniem „home office”. Ta forma wykonywania obowiązków nie jest uregulowana w Kodeksie pracy i coraz częściej zauważana jest potrzeba wprowadzenia odpowiednich przepisów. W dobie koronawirusa pracodawca może jednostronnie zdecydować o wysłaniu pracownika na czas oznaczony do pracy zdalnej. Oczywiście jest to możliwe tylko wtedy, gdy pozwala na to rodzaj wykonywanej przez pracownika pracy. Jeśli więc ten warunek jest spełniony, to nie jest wymagana zgoda pracownika na zdalny tryb pracy. Również powrót do pracy stacjonarnej nie jest uzależniony od akceptacji takiego stanu rzeczy przez pracownika. Jest to więc niezależna decyzja pracodawcy. Co ciekawe, skierowanie do pracy zdalnej nie wymaga zmiany umowy o pracę, jaka wiąże pracownika i pracodawcę. Jeśli jednak strony chcą uregulować warunki pracy zdalnej w umowie, nie ma żadnych przeszkód, aby to zrobić. Jest to szczególnie wskazane wówczas, gdy praca ma być wykonywana w formie zdalnej przez dłuższy czas.

Jak pracodawca powinien zabezpieczyć miejsce pracy?

Na pracodawcy ciąży wiele obowiązków. Jednym z nich jest między innymi zapewnienie pracownikom odpowiednich warunków wykonywania pracy. Chodzi tu o bezpieczeństwo oraz higienę pracy. Jeszcze do niedawna obowiązek ten obejmował z pewnością nieco inne czynności niż dzisiaj, w dobie pandemii. Widzimy zatem, że pracodawca powinien dostosowywać wszelkie swoje działania do sytuacji, jaka obecnie panuje na świecie. Podczas pandemii jego czynności powinny koncentrować się przede wszystkim na tym, aby zminimalizować w zakładzie pracy ryzyko zarażenia się koronawirusem. Będzie to zatem zapewnienie odpowiedniej dezynfekcji stanowisk pracy, zagwarantowanie pracownikom środków wirusobójczych do odkażania rąk czy rezygnacja ze stacjonarnych zebrań pracowników (zastępując je na przykład spotkaniami online). Bardzo istotne jest to, że jeśli pracodawca nie zapewni pracownikowi odpowiednich warunków do pracy, pracownik może powstrzymać się od jej wykonywania (warunki te jednak muszą stanowić realne, bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników). Kwestie te są dość zawiłe, a pracownik często sam nie wie, kiedy rzeczywiście ma prawo odmówić wykonywania obowiązków, jeśli czuje się zagrożony. Rozwiązaniem może być skorzystanie w takiej sytuacji z porady prawnika. W wyszukiwarkę internetową wystarczy wpisać np. hasło „porady prawne Kraków”, a z pewnością znajdziemy specjalistę, który rozwieje wszelkie nasze wątpliwości.

Czy pracownik może pracować na kwarantannie?

Kwarantanna domowa ma na celu ograniczenie rozprzestrzeniania się koronawirusa. Jesteśmy na nią skierowani, jeżeli istnieje ryzyko, że możemy być nosicielami patogenu. Jeśli pracownik musi odbyć przymusową kwarantannę, to w tym okresie jak najbardziej może on wykonywać swoją pracę, jeśli oczywiście jest to możliwe. Jeżeli zatem pracownik ma możliwość pracować zdalnie (na przykład ze swojego domu) i jest w stanie to zrobić, wówczas nic nie stoi temu na przeszkodzie. Nie ma on oczywiście takiego obowiązku, jednak, gdy wykazuje taką chęć, jest to możliwe.