Senior prowadzący działalność gospodarczą może skorzystać ze zwolnienia z PIT na przychody do 85 528 zł rocznie, jeżeli osiągnął wiek emerytalny (kobieta 60 lat, mężczyzna 65 lat), podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności i nie pobiera emerytury w okresie korzystania ze zwolnienia.

Zarys głównych punktów

• wiek uprawniający: kobiety po 60. roku życia i mężczyźni po 65. roku życia,
• limit zwolnienia: 85 528 zł rocznie,
• wymóg ubezpieczenia społecznego: opłacanie składek ZUS (obowiązkowych lub dobrowolnych),
• warunek dotyczący emerytury: brak pobierania emerytury w okresie korzystania ze zwolnienia.

Podstawa prawna i kto jest uprawniony

Podstawą prawną jest art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (przepisy w brzmieniu od 1 stycznia 2022 r.). Uprawnieni to osoby, które osiągnęły wiek emerytalny (kobiety 60 lat, mężczyźni 65 lat), prowadzą działalność gospodarczą lub osiągają inne przychody objęte ulgą, podlegają ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu oraz w okresie korzystania ze zwolnienia nie pobierają emerytury. Przepis ma charakter łączny – konieczne jest spełnienie wszystkich warunków jednocześnie.

Kogo obejmuje praktycznie

Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, która:
– podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej działalności (składki obowiązkowe lub dobrowolne), i
– zawiesiła pobieranie emerytury lub jej nie pobiera w danym okresie, może zastosować zwolnienie do przychodów uzyskanych z działalności do limitu 85 528 zł rocznie. W praktyce dotyczy to większości małych przedsiębiorców-seniorów, którzy utrzymują przychody w zakresie średniej dla tej grupy.

Jakie przychody obejmuje zwolnienie

• przychody z działalności gospodarczej opodatkowane skalą, podatkiem liniowym 19% lub ryczałtem,
• przychody z umów (np. zlecenie) podlegające ubezpieczeniom społecznym, jeżeli spełnione są pozostałe warunki,
• wykluczenia: umowy o zarządzanie i kontrakty menedżerskie w niektórych przypadkach, najem prywatny, prawa autorskie i zasiłki chorobowe — te kategorie nie zawsze podlegają zwolnieniu.

Przychody zwolnione nie wliczają się do podstawy opodatkowania i należy je ewidencjonować oddzielnie w księdze przychodów i rozchodów (KPiR), np. w kolumnie przeznaczonej na przychody zwolnione. Przy ryczałcie należy prowadzić ewidencję przychodów w sposób umożliwiający wykazanie kwoty zwolnionej.

Wymogi dotyczące składek ZUS i emerytury

Osoba korzystająca ze zwolnienia nie może pobierać emerytury w okresie stosowania ulgi; dopuszczalne jest zawieszenie emerytury na dowolny okres. Zawieszenie emerytury zgłasza się w ZUS i na jego podstawie można wykazać brak pobierania świadczenia w okresie rozliczeniowym. Warunkiem koniecznym jest także podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej. Składki ZUS mogą być obowiązkowe lub dobrowolne (dla osób spełniających określone warunki), a orientacyjne roczne koszty składek społecznych przy dobrowolnym ich opłacaniu wynoszą około 18 000–24 000 zł (czyli około 1 500–2 000 zł miesięcznie), zależnie od podstawy wymiaru i decyzji przedsiębiorcy (dane ZUS 2025).

W praktyce decyzja o tym, czy opłaca się zawiesić emeryturę i płacić składki ZUS, zależy od porównania oszczędności wynikających ze zwolnienia podatkowego i kosztu składek na ubezpieczenia społeczne. Przy niskich przychodach często opłacalniejsze jest zachowanie emerytury i rezygnacja ze zwolnienia.

Limit zwolnienia i powiązane ulgi

Limit zwolnienia wynosi 85 528 zł rocznie i dotyczy łącznego przychodu objętego ulgą. Dla osób opodatkowanych według skali podatkowej dodaje się do tego kwotę wolną od podatku w wysokości 30 000 zł, co w praktyce umożliwia uzyskanie około 115 528 zł przychodów bez ponoszenia podatku dochodowego przy skali – przy założeniu, że pozostałe warunki i koszty nie zmieniają podstawy opodatkowania. Należy jednak pamiętać, że 30 000 zł dotyczy kwoty wolnej obliczanej przy dochodzie, a zwolnienie 85 528 zł dotyczy przychodu, dlatego w sytuacjach skomplikowanych warto przeprowadzić szczegółowe symulacje.

Jak stosować ulgę w praktyce

1. sprawdź, czy osiągnąłeś wiek emerytalny i jesteś objęty ubezpieczeniami społecznymi z tytułu działalności,
2. zastanów się nad zawieszeniem pobierania emerytury w ZUS w okresach, gdy planowany przychód z działalności przekroczy próg opłacalności,
3. ewidencjonuj przychody zwolnione oddzielnie w KPiR lub ewidencji ryczałtowej, tak aby były wyraźnie wydzielone od przychodów opodatkowanych,
4. w zaliczkach PIT możesz uwzględnić zwolnienie samodzielnie lub złożyć oświadczenie płatnikowi, a w rocznym zeznaniu PIT należy wykazać przychody zwolnione i dołączyć wymagane dokumenty na żądanie urzędu skarbowego,

Uwaga: ostatni punkt w ol został zapisany zgodnie z zasadami ewidencyjnymi i powinien być udokumentowany przed kontrolą fiskusa. W praktyce lepiej zebrać wszystkie dowody przed złożeniem rozliczenia, by uniknąć wezwań i korekt.

Kalkulacja opłacalności — przykłady liczbowe

Praktyczne decyzje warto podejmować na podstawie kilku scenariuszy obliczeniowych. Poniżej dwa uproszczone przykłady ilustrujące wpływ zwolnienia na dochód netto seniora-przedsiębiorcy.

Przykład 1 — przychód niski:
Roczny przychód P = 45 000 zł. Przy takim poziomie przychodu mieścisz się w limicie zwolnienia 85 528 zł, a więc cały przychód może być zwolniony z PIT (pod warunkiem zawieszenia emerytury i opłacania składek). Jednak:
– jeżeli zdecydujesz się opłacać dobrowolne składki społeczne na poziomie ok. 18 000 zł rocznie, to po odliczeniu kosztów składek realny dochód netto może być niższy niż przy pobieraniu emerytury bez składek,
– przy tak niskim przychodzie korzyść podatkowa netto może być niewielka lub zerowa, dlatego często korzystniejsze jest pobieranie emerytury i rezygnacja z ulgi.

Przykład 2 — przychód średni/wysoki:
Roczny przychód P = 90 000 zł. Limit zwolnienia = 85 528 zł, więc przychód opodatkowany = 4 472 zł. Przy założeniu podatku liniowego 19% oszczędność PIT w porównaniu z sytuacją bez zwolnienia przy pełnym P wyniesie około:
– podatek bez zwolnienia (19% z 90 000) = 17 100 zł,
– podatek z zastosowaniem zwolnienia (19% z 4 472) ≈ 849 zł,
– oszczędność PIT ≈ 16 251 zł.
Porównanie z kosztami ZUS: roczne składki społeczne (dobrowolne) ≈ 18 000–24 000 zł. W tym scenariuszu oszczędność podatkowa ~16 251 zł może być niewystarczająca, by zrekompensować pełny koszt składek; opłacalność zależy więc od rzeczywistej wysokości składek oraz od tego, czy składki częściowo wynikają z prowadzenia DG (np. obowiązkowe składki zdrowotne itp.).

Prosty wzór przydatny w kalkulacji:
– przychód zwolniony = min(P, 85 528),
– przychód opodatkowany = P − przychód zwolniony,
– oszczędność PIT = podatek obliczony bez zwolnienia − podatek obliczony z uwzględnieniem zwolnienia,
– opłacalność = oszczędność PIT − roczne składki ZUS.

Statystyki i skala zjawiska

Z danych resortu finansów za 2025 r. wynika, że z ulg dla pracujących seniorów skorzystało około 250 000 osób, a średnia oszczędność na osobę wyniosła około 15 000 zł rocznie. GUS (2024) szacuje liczbę seniorów 60+ prowadzących działalność gospodarczą na około 180 000 osób, przy czym grupa ta zwiększyła się o ok. 12% rok do roku, co częściowo przypisuje się wprowadzeniu korzystniejszych regulacji podatkowych. Raport ZUS 2025 wskazuje, że średni roczny przychód seniorów prowadzących DG wynosi między 45 000 a 60 000 zł, co powoduje, że około 85% z nich mieści się w limicie 85 528 zł i potencjalnie może skorzystać z ulgi.

Dane te pokazują, że ulga ma realny wpływ na aktywność zawodową osób starszych i zmienia decyzje o łączeniu pracy z pobieraniem świadczeń.

Praktyczne wskazówki dla seniora-przedsiębiorcy

• zawieszaj emeryturę tylko na miesiące z wyraźnie wysokimi przychodami (np. jednorazowy kontrakt),
• ewidencjonuj przychody zwolnione oddzielnie w KPiR (np. kolumna na przychody zwolnione),
• porównuj oszczędność PIT z kosztami składek ZUS przy użyciu prostego arkusza kalkulacyjnego,
• zbieraj i archiwizuj dokumenty: zaświadczenia ZUS o zawieszeniu emerytury oraz dowody opłacenia składek, by mieć komplet przy kontroli.

Formalności, kontrola i ryzyka

W przypadku kontroli urząd skarbowy może żądać dokumentów potwierdzających spełnienie warunków zwolnienia: dowodu wieku, zaświadczenia ZUS o zawieszeniu pobierania emerytury, dowodów opłacenia składek ZUS oraz ewidencji księgowej (KPiR lub ewidencja przy ryczałcie) z wyraźnym wydzieleniem przychodów zwolnionych. Nieprawidłowe ewidencjonowanie przychodów, brak potwierdzeń ZUS lub błędne oświadczenia stwarzają ryzyko konieczności dopłaty podatku wraz z odsetkami. Z tego powodu rekomendowane jest dokumentowanie wszystkich decyzji i konsultacja z doradcą podatkowym przed zastosowaniem ulgi.

Gdzie szukać pomocy

W razie wątpliwości warto skontaktować się z doradcą podatkowym lub biurem rachunkowym z doświadczeniem w rozliczaniu przedsiębiorców-seniorów, odwiedzić oddział ZUS w celu uzyskania informacji o procedurze zawieszenia emerytury oraz skonsultować się z właściwym urzędem skarbowym w sprawach interpretacji przepisów. Korzystanie z profesjonalnej pomocy minimalizuje ryzyko błędów i ewentualnych korekt.

Źródła: art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT (stan prawny od 1 stycznia 2022 r.), dane GUS 2024, raport ZUS 2025, dane Ministerstwa Finansów 2025.

Przeczytaj również:

• https://insert.waw.pl/taras-w-stylu-boho-jak-stworzyc-klimatyczna-przestrzen-na-swiezym-powietrzu/
• http://insert.waw.pl/jak-przygotowac-szklarnie-do-nowego-sezonu/
• https://insert.waw.pl/podroz-do-wnetrza-kuchni-jakie-rozwiazania-sprawdzaja-sie-podczas-podrozy/
• http://insert.waw.pl/jak-woda-wodorowa-moze-wspomoc-twoje-zdrowie/
• https://insert.waw.pl/ile-energii-moga-dostarczyc-panele-na-malej-konstrukcji-ogrodowej/

• http://smartbee.pl/gadzety-do-lazienki-czyli-jak-nadac-swojej-lazience-charakteru/
• http://www.grono.net.pl/blog/o-czym-warto-pamietac-przed-pierwsza-kapiela-dziecka/
• https://www.radiomalbork.fm/wiadomosci/s/12391,kuchenne-gadzety-co-warto-wybrac
• http://www.smob.pl/dziecko/jak-zaaranzowac-dziecieca-lazienke/
• https://redtips.pl/kobieta/w-czym-kapac-niemowlaka.html